Η ΜΑΚΡΥΝΟΥ (ΧΡΗΣΤΟΥ Γ. ΚΟΥΤΣΟΣΠΥΡΟΥ)

Η ΜΑΚΡΥΝΟΥ

(από τη μελέτη του δασκάλου Χρήστου Γ. Κουτσοσπύρου

«Αναμνήσεις από τη Ναύπακτο», 1980[1])

 

Ένα από τα παλιότερα χωριά της Μακρυνείας, απ΄την οποία πήρε και τ΄όνομά της, είναι η Μακρυνού (Μακρυνόν). Τα πρώτα σπίτια στην Κάτω Μακρυνού, έγιναν το 1900, σε διάκριση δε ονομάστηκε Άνω Μακρυνού[2]. Μέχρι το 1902 ήταν κωμόπολη με 800 περίπου κατοίκους και ωραία μαγαζιά, εμπορικά, τσαγκάρικα, καφενεία και κρεοπωλεία. Κάθε Κυριακή, είχε πολύ μεγάλη κίνηση απ΄τους ξωμάχους, που κατοικούσαν στους συνοικισμούς Ρείκια, Μεταξά, Μπερμπάτη και Παραδείσι. Εκκλησούλες της ήταν: Ο Αγιάννης, ο Ρηγανάς, στα Μυλωνέικα, η Αγία Βαρβάρα στο Κολορίζι, ο Αη-Λιας στο Σταυρό, οι Άγιοι Απόστολοι στα Ρείκια, η Κοίμηση της Θεοτόκου στη Μεταξά, η Ζωοδόχος Πηγή στην Άνω Μπερμπάτη και ο Αγιάννης στην Κάτω Μπερμπάτη.

Ο Αη-Θανάσης στην έδρα, ο Πολιούχος του χωριού, όπου τον γιορτάζουν στις 2 Μαίου, στην καλύτερη εποχή του χρόνου, που γίνεται και το πανηγύρι του.

Τα στολίδια της, οι βρυσούλες, ο Γαύρος στα Μαστρογιαννέικα, ο Πλέντζος στα Χαμηλέικα, η Παπαδιά στα Μυλωνέικα, το πλατάνι του Πανταζή, ο Κισσός και η Σπαθά στα Κουτσοσπυρέικα[3], είναι σκορπισμένες σ΄όλο το χωριό, λες και τις έβαλε ανθρώπινο χέρι. Το καλοκαίρι δροσίζουν το όμορφο χωριό και ποτίζουν τα καταπράσινα κήπια της, ενώ το χειμώνα κελαρίζουν τ΄ασημένια τους νερά, στις όμορφες ρεματιές ταξιδεύοντας για τη λίμνη Τριχωνίδα. Μαγεία είναι την άνοιξη οι ρεματιές της, με τα γάργαρα νερά και τις ανθισμένες αγράμπελες, που μυρώνουν τον αέρα και μεθάνε τ΄αηδόνια στο κελάηδημά τους.

Όλο το χωριό είναι πνιγμένο στο πράσινο απ΄τα πλατάνια, τα πουρνάρια και τα οπωροφόρα δένδρα.

Η ωραία πλατεία, τα βαθίσκια πλατάνια και τα μαγαζιά γύρω της, είναι πραγματικό στολίδι. Δίπλα στην πλατεία ορθώνεται η μεγαλόπρεπη εκκλησία του Άη-Θανάση, με τη μεγάλη καμπάνα, κρεμασμένη σ΄ένα γέρικο πουρνάρι! Κτίστηκε το 1902 από φημισμένους, την εποχή εκείνη, Ηπειρώτες κτίστες, τους Μαστραλεξαίους. Έχει ωραία εσωτερική διακόσμηση, το δε τέμπλο της σκαλίστηκε στο Άγιο Όρος, πριν 60 και πλέον χρόνια[4].

Από το 1935, έγινε η διάνοιξη του δρόμου Κουρμεκίου – Μακρυνούς και απ΄αυτή στη Μεσάριστα – Κατερινού – Γαβαλού.

Σήμερα η συκοινωνία γίνεται με ασφαλτοστρωμένο δρόμο απ΄το Λιθοβούνι – Μεσάριστα _ Μακρυνού.

Είναι κτισμένη στην κατάφυτη, από παρθένα δάση ανατολική πλευρά του Ζυγού, που εκτείνεται απ΄τη Βίγλα – Μπερμπάτης ως τα Πηγαδούλια και τη Μεσάριστα.

Σ΄αυτό το φιλόξενο χωριό είχα την ευτυχία να υπηρετήσω σαν δάσκαλος επί 15 ολόκληρα χρόνια, τα οποία ποτέ δεν θα ξεχάσω.

Πολλές υπηρεσίες προσέφεραν στο χωριό οι ιερείς Σπ. Κουτσοσπύρος, Ηλ. Κουτσοσπύρος, Ε. Παπαδημητρίου και Αρ. Κουτσοσπύρος, επίσης οι Π. Καραϊσσάς, Β. Κουτσοσπύρος, Δ. Κράνης, Ι. Στρατογιάννης, Α. Τσοπανάς, Κ. Πολύζος, Π. Τσερπέλης, Α. Μυλωνάς, Α. Κουτσοσπύρος και Αντ. Λαγάκης.

 

 Πηγή Σπαθά (Κουτσοσπυρέικα), φωτογραφία Βασ. Ι. Γαλατσίδας

Η ΑΝΩ ΜΑΚΡΥΝΟΥ

 

Αγαπημένη Μακρυνού με τα πολλά νερά παντού, Καπετάνισσα κυρούλα τ΄όμορφου Ζυγού κορούλα.

Ήσουνα Κεφαλοχώρι μακρυά απ΄το Βραχώρι Μακρυνείας η μανούλα και της κάτω αδελφούλα.

Ήσουνα λεβεντοχώρι και τότε, παπαδοχώρι με τ΄άρχοντικά σου τζάκια και τα χαμηλά σπιτάκια.

Ζήσανε, ζούνε και θα ζουν οι φάρες που καλλιεργούν μυρωδάτα και σταράκι βρώμη και καλαμποκάκι.

Κουτσαίοι και Πανταζαίοι, Σαραίοι και Μυλωναίοι, Κραναίοι, Μαστρογιανναίοι, Χαμηλαίοι, Πολυζαίοι.

Καραϊσσάς και ο Πολίτης Θεός και Καρναχωρίτης. Τσοπαναίοι και Σκουφαίοι, Μπαλάσκας, Στρατογιανναίοι.

Γαλατσίδας και Τσουμαίοι κι αρκετοί Κουτσοσπυραίοι. Στο Κολορίζι στη Σπαθά στο Κουβέλι και τα Βαρκά.

Τα Ρείκια και τη Μεταξά πέρα στην ακροποταμιά Ζουν όλοι αγαπημένοι, γελαστοί κι ευτυχισμένοι.

Χρ. Κουτσοσπύρος

Αρχείο Χρήστου Γ. Κουτσοσπύρου

---

[1] Το κείμενο, όπως και το ποίημα που ακολουθεί του αείμνηστου δασκάλου Χρ. Κουτσοσπύρου, μεταφέρθηκαν αυτούσια με τα σημεία στίξης, τις παραγράφους και τη σύνταξη του πρωτότυπου. Δεν μπόρεσαν, όμως, να μπουν εκείνα τα στολίδια, οι οξείες, οι δασείες, και οι περισπωμένες που κάνουν το γραπτό να φαντάζει πιο όμορφο μες στην απόλυτη γλαφυρότητά του.

[2] Στην Κάτω Μακρυνού, κατά το 1900, υπήρχαν στη θέση της λιοστάσια και καπνοχώραφα. Ο δρόμος Ναυπάκτου – Αγρινίου, όπως τα διηγήθηκε στον δάσκαλο ο αείμνηστος παπά-Σπύρος Κουτσοσπύρος, ήταν προγραμματισμένος να περάσει από την Επάνω Μακρυνού – Μεσάριστα – Μπορλέσα – Γαβαλού, γιατί ήταν πιο εξυπηρετικός για τα χωριά αλλά και ολιγοδάπανος. Οι τότε κομματάρχες του χωριού, όμως, το ζήτησαν για ρουσφέτι από τον μεγάλο Χαρ. Τρικούπη να μην περάσει ο δρόμος από το χωριό. Έτσι κι έγινε, πέρασε στην  Κάτω Μακρυνού και με προφύλαξη να μην κόψει τα χωράφια των κομματαρχών.

[3] Δες εικόνα 

[4] Πριν, δηλαδή, το 1920.